ققنوس

اسباب کشی

نعیمه دوستدار — Mon, 09 Apr 2012 05:58:26 GMT

من از این خانه رفتم.

مرا می‌توانید در نشانی جدیدم پیدا کنید. هرچند که نشانی جدید در ایران کلن فیلتر است اما شاید بتوانید مرا از طریق ای‌میل یا ریدر یا... پیدا کنید.

نشانی جدید من این است:

http://naeimehdoustdar.wordpress.com

به پیغامی نمی‌سازم

نعیمه دوستدار — Fri, 06 Apr 2012 07:11:12 GMT

گاهی - خیلی اوقات- دلم می‌خواست زنی بودم در یک سرزمین سبز، در سبزه‌زاری دنبال دخترکم می‌دویدم و می‌شد مثل این مادرهایی که دور و برم می‌بینم، کنار استخر ساعت‌ها بنشینم و به صورتش آب بپاشم... دلم می‌خواست ساعت‌های بی کاری و فراغتی داشته باشم که برایشان برنامه‌ریزی کنم؛ چیزی شبیه تعطیلات آخر هفته...

نه مثل حالا، همیشه ذهنم مشغول کار، به فکر کار، دنبال کار، زل زده به مونیتور، در حال سابمیت کردن و رجیستر کردن و خواندن جاب دیسکریپشن و اپلیکیشن فرمز و ... بی‌آن‌که در نهایت کاری کرده باشم...چیزی که به حساب آید.

وقتی 15 ساله بودم چه آرمان‌ها داشتم برای امروزهایم و فکر می‌کردم در 34 سالگی، کاری نخواهم داشت جز این‌که بنشینم و در مسیر رودی آرام پیش بروم.

من نپذیرفته‌ام- و نمی‌پذیرم- که زندگی همین است که هست و ریاضت کش به بادامی بسازد...

می‌خواهم بروم.

آدم‌ها- 1

نعیمه دوستدار — Fri, 23 Mar 2012 05:10:44 GMT

بار اول، از میدولی که می‌]خواستیم برگردیم خانه، سوار تاکسی‌اش شدیم. تاکسی‌اش زرد است و مثل بیش‌تر تاکسی‌های این‌جا، پروتون ویرا. سیاه است و هندی‌الاصل. هندی مالزی. کله‌اش را تراشیده و هانا وقتی پشت نشسته بود، دستش را کشید روی سرش که صاف و براق بود. انگلیسی‌اش از بقیه‌ی راننده‌ها بهتر است. درباره‌ی ماشین خریدن با او حرف زدیم. شماره‌اش را داد تا ماشین‌هایی را که می شناخت بهمان معرفی کند.

بعد چند بار تماس گرفتیم با او. یکی دوبار آمد دنبال رضا برای دیدن ماشین. یک بار هم که همه با هم رفتیم. سفرمان چند ساعت طول کشید. اول بردمان بانک. توی ماشین که منتظر رضا نشسته بودیم تا از بانک برگردد به من گفت که چند سال پیش زن‌ها این قدر در خیابان سیگار نمی‌کشیدند اما حالا خیلی از رن‌ها سیگار دست‌شان است. خودش سیگاری است. از فرصت استفاده کرد و رفت بیرون سیگار کشید.

توی راه، برایش گفتیم که بالاخره رفتیم باتو کیو. پرسیدیم آیا به معبدهای باتو کیو مرتبط است؟ گفت آره و خودش هم هندو ست، اما می‌خواهد مسلمان شود. استادی دارد که راه ور سم مسلمانی را دارد یادش می‌دهد. دیروز هم رفته بوده پیشش تا تمرینی نماز بخواند.

گفت که از پرافت محمد خوشش می‌آید؛ خیلی انسان جالبی بوده. از این‌همه خدایی که توی دین خودش هست خوشش نمی‌آید. گفت این‌ها همه پیامبر بوده‌اند اما حالا مردم آن‌ها را کرده‌اند خدا و می‌پرستند. اگر تحقیقاتش تمام بشود تا چند وقت دیگر مسلمان می‌شود. ما پرسیدیم که اگر دینش را تغییر بدهد، کسی کاری‌ش ندارد؟ گفت نه. تغییر دین آزاد است. ما گفتیم که اما توی اسلام از این خبرها نیست. توی ایران که اصلن! گفت که می‌داند. احمدی‌نژاد را می‌شناسد crazy است. راننده‌های ایرانی را هم می‌گفت‌ crazy هستند.

وقتی رسیدیم محل قرار، ماشین فروش نیامده بود. رفتیم OLD Town white coffee. اول یک جای کر و کثیف نشان‌مان داد. وقتی دید خوش‌مان نمی‌آید بردمان آن جا. منتظر غذا که بودیم اولین بار صورتش را از روبه‌رو دیدیم. سیاه سیاه با جای جوش‌های عمیق روی گونه. یک جور مودبی نشسته بود. یک نوشیدنی سفارش داد و گفت ناهار خورده است. تعریف کرد که می‌]‌خواهد یک شرکت تاکسی راه بیندازد. الان دیگر چم و خم این کار رایاد گرفته. رویایش این است. گفت که در 34 سالگی دیگر باید کار خودش را راه بیندازد. دانشگاه را که در جوانی ول کرده... آی‌تی می‌خوانده اما خورده به تور دوست‌های بد. چند سالی را صرف کارهای بد کرده اما نگفت چه کاری. درسش را ول کرده اما همه‌ی خواهرها و برادرش مستر دارند. فقط او این جوری شده. بابش راننده‌ی یک داتو بوده الان بارنشسته است و مادرش خانه‌دار. خانه‌ی خودشان را دارند و وضع‌شان معمولی است. او هم با چند نفر یک خانه اجاره کرده و آخر هفته‌ها به پدر و مادرش سر می‌زند.

ازدواج... نکرده. هنوز وقتش نرسیده. گفت وقتش که برسد ازدواج می‌کند، هرچند که این‌جا همه زود ازدواج می‌کنند اما مهم این است که وقتش برسد.

برد ماشین را نشان‌مان داد و یک دوری هم با ماشین زدیم. توی راه برگشت گفت اگر این ماشین را بخریم 200 رینگت از طرف فروشنده گیرش می‌آید. گفت تا حالا با ایرانی‌ها دوست نشده چون بی‌ادب هستند و یک بار هم یک ایرانی توی ماشینش تف کرده و گفته دلم می‌خواهد چون پولش را داده‌ام.

آخر شب قرار فردا را باهاش کنسل کردیم و گفتیم که ماشین را نمی‌]‌خواهیم. آخر شب یک اس‌ام‌اس اسلامی برایمان فرستاد درباره‌ی خدا و خواستش و این‌که باز هم دنبال ماشین می‌گردد برایمان.

سال 90 این جوری بود...

نعیمه دوستدار — Wed, 21 Mar 2012 05:00:59 GMT

کندم. بالاخره کنده شدم از همه‌ی بندها و رها شدم در یک فضای نامعلوم. من اصولن عادت دارم به ناگهان پریدن و تجربه کردن چیزی که قبلن آن را امتحان نکرده‌ام. معتقدم باید با خیلی چیزها ناگهان مواجه شد بدون آمادگی قبلی...از آن‌هایی نیستم که قبل از رفتن به جایی، تمام کتاب‌های راهنما را می‌]‌خوانند و قبل از خوردن یک غذا اول کمی می‌چشند و قبل از پریدن در آب اول کمی خودشان را خیس می‌کنند.

ناگهان پریدم در فضایی لایتناهی به معنای دقیق کلمه. الان که فکر می‌کنم می‌بینم عجب کاری کردم! قبل از آمدن، احتمال می‌دادم چنین شود... که مجبور شوم خلاف برنامه‌ریزی‌هایم زندگی کنم اما تا این‌جایش را نخوانده بودم... خب البته اتفاقی که افتاد نامردی بود، بی‌معرفتی بود، ظلم بود... اما من دیگر راهی نداشتم و به خاطر همین زدم به قلب آسمان...

سال 91 سال مادر بودن هم بود؛ سال تجربه‌های عجیب و غریب با دخترک و دیدن این‌که چه طور مستقل می‌شود و شخصیت منحصربه فردش را به رخ می‌کشد. سال 90 همراه دخترک و رضا، مدام در حال معلق زدن در فضاهای ناشناخته بودیم...خیابان‌های ناشناخته، غذاهای ناشناخته، صداهای ناشناخته و آینده‌ی ناشناخته.

از سال‌های قبل حجم زیادی خودسانسوری و سکوت برایم مانده که دارد تبدیل می‌شود به نوعی تنبلی در نوشتن. نمی‌دانم چرا حال بازگفتن این همه جزییات را ندارم؛ همیشه دیگرانی هستند که حالش را دارند. عادت تن دادن به رابطه‌های اجباری و پس کشیدن از خواسته‌های خودم هم که یادگار یک عمر رابطه است هنوز در من مانده و همیشه حسرتی به جا می‌گذارد برایم از وقت‌هایی که صرف کردم و پول‌هایی که خرج کردم تا دیگران لذت ببرند... این هم از عواقب تنهایی است و ضعفی که نمی‌گذارد در لحظه حرفم را بزنم و خلاص.

××××

سال 91 جان بیا و مدد کن امسال را سال به بار نشستن این مزرعه قرار بده که مردیم از بس محصول‌مان را ملخ‌ها خوردند و درو نکرده رفتیم سر خط! جان من بیا و سال نابودی دیکتاتورها باش که بدجوری اعصابم را خرد می‌‌کنند و سال آزادی باش و سال دموکراسی و بی‌خیال جنگ و خون‌ریزی شو و پول خوب هم برسان و بگذار ما هم مثل بقیه به جای خبر خواندن و حرص خوردن، لب استخر بنشینیم و آب پرتقال بخوریم و هی غم این خفته‌ی چند را نداشته باشیم!

دعا می‌کنم این زمستان تمام شود

نعیمه دوستدار — Wed, 14 Mar 2012 00:20:30 GMT

چیزهایی هست که حسش، در آن جغرافیا معنا دارد. چیزهایی مثل نوروز.

ما ایرانی‌ها به شکل رقت‌انگیزی عید نوروز را جشن می‌گیریم. یعنی برای من همیشه بخشی از برگزاری این مراسم رقت‌انگیز به نظر رسیده... از آخر بهمن و اول اسفند خیلی‌ها در حال محاسبه‌ی عیدی و حقوق آخر سال‌اند تا برای خرج‌های سرسام‌آور آخر سال منبعی پیدا کنند. حاجی فیروزهای ژنده در خیابان روان‌اند. فلاکت‌شان در آن لبخندهای خسته و آن چهره‌های زغال مالی شده‌ی بی‌سلیقه، در آن لباس‌های قرمز بی‌ربط پیداست. دایره می‌زنند اما غم را در شهر پخش می‌کنند. مردم سرما زده توی ترافیک و از پشت شیشه‌های بخار گرفته‌ی ماشین‌هایشان حاجی‌فیروزها را نگاه می‌کنند و تردید دارند که به این شادی‌آوران تصنعی پولی بدهند یا نه. خیابان‌ها شلوغ است و همه می‌خواهند سهمی از این خرید آخر سال داشته باشند. اما آدم‌هایی مثل مامان عشی سیمین خانم کم‌اند که نوروزشان افسانه‌ای و باشکوه باشد. بازارهای عیدانه‌ای راه می‌افتد که مردم تا آخرین لحظات سال کهنه، جنس‌ها را از کف خیابان جمع می‌کنند، لباس‌های بدشکل، اسباب‌بازی‌های پلاستیکی، پرده و اسباب خانه. همه چیز در آن حراجی‌ها هست. چهارشنبه سوری و انفجار انرژی سرکوب شده‌ی مردم، اغراق در شادی و تلاش برای درک خوشبختی... بعد هم نوروز با همه ی مختصاتش... سبزه و گل و ماهی و حیات که هر طور شده مهمان خانه‌های ایرانی می‌شود با توپ بی‌رمقی که تلویزیون ایران در می‌کند و پیام‌های تبریک رسمی که هیچ‌کس گوش‌شان نمی‌کند و بوسه‌هایی و تبریک‌هایی و ... در کنار معجزه‌ای که طبیعت ناگهان عرضه می‌کند، با برگ‌هایی که کسی نفهمیده کی سبز شده‌اند و جوانه‌هایی که معلوم نیست چطور ناگهان پوست سخت‌ گیاه‌شان را ترکانده‌اند، دوباره همه چیز در دوری از تکرار می‌افتد. چند روز بعد چهره‌های خواب‌‌آلود، خمیازه‌کشان به سر کار و مدرسه و دانشگاه می‌روند و زندگی رقت انگیز ایرانی ادامه پیدا می‌کند.

من اما عاشق نوروزم. عاشق این خوشی زودگذر که خودش را به زندگی تحمیل می‌کند و ایرانی‌ها هیچ‌جور نگذاشته‌اند بحران و بی‌پولی و نبودن آزادی و شادی آن را ازشان بگیرد. تا پارسال، من دلم تاپ تاپ می‌زد برای عیدی خریدن...برای روزها سرگردان خیابان شدن تا برای چند عضو اندک خانواده‌ام هدیه‌ای بگیرم... هیجان پنهان کردن عیدی‌ها و آن لحظه‌ى شاد که کم‌کم قبلز از اولین وعده‌ی غذای سال جدید به خانه‌ی پدری می‌رسیدیم و بوی سبزی‌پلویی که مادر با دست‌های مهربانش سبزی‌اش را با دقت و وسواس خرد کرده بود و بوی ماهی سفیدی که برای این روز نگه داشته بود و هدیه‌هایی که به محض رسیدن در میان خانه تقسیم می‌شدند و شادی چند ساعته‌ای که باعث می‌شد فکر کنم شاید زندگی چیر بهتری است.

من عاشق روزهای ترقه و آتش بازی‌ام، وقتی مردم ناگهان از تمام قیدهای رسمی و تحمیلی خودشان را نجات می‌دهند و سرخوشانه تنه به جمعیت می‌زنند. عاشق روان شدن در جاده‌های پرترافیک با همان مردم رقت‌انگیز که گوشه گوشه چادر زده‌اند، تنها به انگیزه‌ى خوردن یک وعده کباب ترش، زیر سایه‌ی شیطان کوه و در رستوران مهتاب...

عاشق شهرکتاب نیاورانم در آخرین روز سال، لابه‌لای بوی کتاب‌های نو نفس کشیدن، انتخاب یک زمان ناب برای روزهای تعطیل. عاشق کاکتوس‌های ردیف چیده شده، کاغدکادوهای هیجان‌انگیز، موسیقی روان در فضا و هوای روشن لبخند آدم‌ها.

بوی عیدی

بوی توپ

بوی کاغذ رنگی...

چقدر این شعر را کم می فهمیدم تا امروز... حالا می‌دانم «با اینا زمستونو سر می‌کنم/ با اینا خستگی‌مو در می‌کنم» یعنی چه... که چطور یک عمری همراه این ملت، به خاطر «بوی تند ماهی دودی وسط سفره‌ی نو» چهر‌ه‌ی سیلی خورده از سیلی سرد زمستان‌شان را پنهان کردند و در انتظار بهار ماندند.

می‌خواستم چیزی پر از نفرت بنویسم... نفرت از حقارت تحمیل‌شده به زندگی ایرانی، نفرت از رنج سالیان طولانی زندگی در سایه‌ی فشار و تهدید، نفرت از رابطه‌های ریاکارانه و فراموش‌کار.

اما زندگی در سرزمینی که هیچ‌وقت شکوفه زدن را تجربه نمی‌کند و دوری از آن خوشی‌های کوتاه و زودگذر، رقیقم کرده و انگار حالا می‌توانم با تسامح بیش‌تری به همه‌ی آن نفرت‌انگیزها نگاه کنم.

این پست را تقدیم می‌کنم به مادرم و خواهرم و برادرم و پدرم و نیلا و اسماعیل و ماندیس که می‌توانند امسال هم سبزی پلو بخورند و به هم عیدی بدهند.

تقدیم می‌کنم به آذر که می‌رود و در جمعیت میدان تجریش غرق می‌شود.

تقدیم می‌کنم به مستوره که در جاده‌های شمال جوانه‌های تازه درآمده را می‌بیند.

یاد می‌کنم از سیمین بانوی عزیزم که نوروز در آدم‌های قصه‌هایش طراوت و معنای دیگری دارد و امسال دیگر بهار را نمی‌بیند.

دعا می‌کنم این زمستان تمام شود.

کم

نعیمه دوستدار — Tue, 28 Feb 2012 11:22:56 GMT

راضی نیستم از خودم... از مادر بودنم، زن بودنم، روزنامه‌نگار بودنم. از هیچ کدام راضی نیستم.

دلم چیزی بیش‌ترـ بهتر می‌خواهد.

یعنی هنوز وقتش نشده؟

نزدیکی

نعیمه دوستدار — Thu, 16 Feb 2012 02:50:41 GMT

همان ستاره‌ها بالای سر من است

همان‌ها که اگر سر بلند کنی

در چشم‌هایت می‌خندند

همان ماه نقره می‌ریزد به روی پلک‌هایت

که من می‌بینمش

-شب‌ها که خوابم نمی‌برد-

همان لحاف تیره‌ی آسمان

روی‌تن‌هایمان

دور....

شاید تویی که می‌خندی

در ‌خانه‌ی همسایه

بوی غذای توست که ظهر می‌پیچد در خانه

صدای کلیدت که در قفل می‌چرخد

خیلی دور...خیلی نزدیک.

گر تو بهتر می‌زنی بستان بزن!

نعیمه دوستدار — Wed, 08 Feb 2012 08:55:00 GMT

بی‌عمل‌ها همان بی‌مسوولیت‌ها هستند. همان‌هایی که در مورد هیچ بخشی از زندگی مسوولیتی نمی‌پذیرند و در حوزه‌ی شخصی یا اجتماعی، تماشاگرانی بی‌خاصیت و حتا مضرند.

بی‌عمل‌ها آدم هاب کم‌هوش و خودخواهی هستند. پرتوقع‌اند؛ چون فکر می‌کنند دنیا یک بستر آماده است تا آن‌ها در آن لم بدهند و به ریش بقیه بخندند. آدم‌هایی هستند که نه تنها از خودشان هیچ کنشی سر نمی‌زند، بلکه دیگران را هم تشویق به سکوت و بی‌خاصیتی می‌کنند. خود را در سرنوشت کسی شریک نمی‌دانند غافل از این‌که به جبر زندگی، اصلن شریک در سرنوشت جامعه آفریده شده‌اند.

نمی‌دانم این بی‌عملی چه‌قدر در دنیا شایع است؛ اما من فقط تجربه‌ی ایرانی‌اش را دارم. همه‌ی ماها، این جور آدم ‌ها را دیده‌ایم. فرض کنید معلم ریاضی بد درس می‌دهد. جواب مساله‌های ساده را هم غلط می‌دهد. چند تایی از بچه‌ها، توی زنگ تفریح بقیه را جمع می کنند و درباره‌ی عواقب حضور این معلم ریاضی توضیح می‌دهند. امتحان آخر سال را یادآوری می‌کنند و این را که سال بعد این بی‌توجهی دامن‌شان را خواهد گرفت. اما پدر و مادر بی‌عمل‌ها به آن‌ها یاد داده‌اند سکوت کنند و خودشان را «قاطی» نکنند. آن‌ها از عواقب هر نوع قاطی شدنی می‌ترسند. نمی‌خواهند هزینه‌ای بدهند. اگر همه چیز خوب بود که هیچ. اگر نه در آن بدی غوطه می‌خورند.

این بچه‌ها بعدها سرازیر می‌شوند توی جامعه. می‌شوند بله‌قربان‌گوها. می‌شوند غرغروهای راضی. در تاکسی غر می‌زنند در خیابان لبخند. از فرهنگ پایین مردم و جامعه ناراضی‌اند. ملیت‌شان را تحقیر می‌کنند. اما توی همان کثافت و حقارت همراه بقیه غرق‌اند. توقع دارند دستی، از جایی نجات‌شان بدهد. راهی برایشان باز کند. آن‌ها هم بدون هیچ هزینه‌ای قدم بگذارند روی تخم چشم کسانی که هزینه داده‌اند، از منافع مادی و معنوی بهره‌مند شوند. لقمه‌ی آماده می‌خورند.

چقدر در تمام عمرم این بی‌عمل‌ها را دیده‌ام... چقدر خود من تاوان بی‌عملی‌شان را داده‌ام. چقدر دیگران به جایشان حرف زده‌اند، برایشان حرف زده‌اند، به خاطرشان حرف زده‌اند و آن‌ها جز آیه‌ی یاس نخوانده‌اند.

بی عمل‌ها همان‌هایی هستند که وقتی توی تاکسی مردی زنی را انگولک می‌کند سرشان را برمی‌گردانند و به روی خودشان نمی‌آورند.

همان‌هایی هستند که توی خیابان زباله می‌ریزند و توی دریا می‌شاشند.

بی‌عمل‌ها همان‌هایی هستند که وقتی مردم توی خیابان کتک می‌خورند، پرده‌ی خانه‌شان را محکم می‌کشند و صدای موسیقی را بلند می‌کنند.

همان‌هایی که وقتی جنگ می‌شود بچه‌هایشان را فراری می‌دهند.

وقتی پای کمبود پیش می‌آید، برای چند روز ناقابل احتکار می‌کنند.

بدترین ویژگی‌شان این است که به عمل‌گرا ها انتقاد می‌کنند. چرا فلانی 30 سال پیش اعتراض کرد؟

حالا هم دارند توی کثافت دست و پا می‌زنند اما می‌گویند من نمی‌]خواهم بچه‌ام بهم بگوید چرا 30 سال قبل فلان کار را کردی!

آقا جان! خانم جان! این پدر و مادر تو نبودند که 30 سال پیش فلان کار را کردند. احتمالن پدر و مادر من بودند. پدر و مادر تو همان موقع هم پرده‌ی خانه را کشیده بودند... درست مثل تو که الان پرده‌ی گوشت را کشیده‌ای!

خاطره‌ای که سیاسی نیست

نعیمه دوستدار — Mon, 30 Jan 2012 09:09:29 GMT

همیشه بخشی از حقیقت پنهان است. در واقع هیچ‌کدام ما آن‌قدر قدرت نداریم که همه چیز را آن طور که واقعن هست ببینیم. آن بخشی را می‌بینیم که در دیدرس‌مان است یا گذاشته‌اند ببینیم. خیلی وقت است این را فهمیده‌ام و به خاطر همین توانسته‌ام برای خیلی از دل‌خوری‌هایم تسکین قابل قبولی پیدا کنم. من فقط بخشی را دیده‌ام که در آن حضور داشته‌ام؛ نه قبل و بعدش را...

سال 1388 در حالی که می‌خواستم از کشور خارج شوم ممنوع‌الخروج شدم. از تمام کارهایم استعفا داده بودم، خانه‌ام را به صاحب‌خانه برگردانده بودم، ماشین و وسایلم را فروخته بودم، خیلی چیزها را بخشیده بودم و تقریبا دو‌سوم کتاب‌های کتاب‌خانه‌ام را به ثمن بخس داده بودم به مردی که کتاب‌خانه می‌خرید.

بعد، با دست‌های کاملن خالی برگشتم خانه. تمام برنامه‌هایم درست در چند دقیقه دود شده بود و رفته بود هوا. هیچ هویتی نداشتم. بی‌کار...بی‌خانه...بی‌زندگی.

خودم و همه می‌دانستیم که در روزهای آینده می‌آیند سراغم.اما در میانه‌ی آن آتشی که همه‌چیزم را سوزاند، این دیگر فقط یک شعله‌ی کوچک بود.

چند روزی گیج و سرگردان این‌ور و آن ور افتادم. برای تمدید روحیه رفتیم شمال.یک شب ماندیم در هتل بزرگ رامسر که خلوتی و بزرگی‌اش مرا دچار این توهم کرده بود که در اتاق روبه‌رویی، برادرانی روز و شب در حال کنترلم هستند. بعد راه افتادیم سمت لاهیجان؛ مقصد نهایی همه‌ی سفرهای شمالی مان.

آن‌جا، دلم هوای درگذشتگانم را کرد. یک ماهی بود که عمویم از دنیا رفته بود. به رضا گفتم به قبرستانی برویم که مادربزرگ و عمویم آن‌جا بودند. حالم آن‌قدر بد بود که می‌خواستم از روح آن‌ها کمک بگیرم. وارد که شدیم، خواستم اول بروم سر مزار عمویم... آن عمو را به شکل ویژه‌ای دوست داشتم. مردی اهل ذوق، هنرمند، مهربان. دخترعمویم روز خاک‌سپاری‌اش به من گفته بود او تو را طور دیگری دوست داشت. حس می‌کردم روح کسی که دوستم داشته، شاید آرامم کند با دعای خیری... چند قدم که رفتیم جلو، دیدم زن‌عمویم و یکی از دخترعمه‌ها، از روبه‌رو می‌آیند. پنج‌شنبه بود. قبرستان شلوغ بود. به یک دلیل ساده، زود چرخیدیم و مسیر عوض کردیم: نمی‌خواستم آن‌ها مرا با رضا ببینند.

ازدواج ما آن زمان هنوز یک راز بود. آن‌جا ایران بود. فامیل خودم را هم که می‌شناختم. دلیلی نداشت بروم جلو. مسیرم را عوض کردم و اول رفتیم سر مزار مادربزرگم که او هم به گمانم مرا به طرز ویژه‌ای دوست داشت و می‌خواستم از روحش مدد بگیرم. آخرش، رفتیم سر مزار عمو. آن موقع دیگر کسی آن‌جا نبود.

این داستان ساده را وقتی رسیدم تهران در همین وبلاگ نوشتم؛ البته بدون توضیح‌های اضافه. فردا صبحش، رفتم اوین.

توی مدت بازداشت خیلی به آخرین پست وبلاگم فکر می‌کردم. به حسی که داشتم موقع نوشتنش... تصویر لاهیجان، چهارپادشاه، بازار روز، ماهی فروش‌ها، مسجد جامع و بوی نم آن سفر در تمام مدت بازداشت همراهم بود. تک تک چهره‌های روستایی را می‌دیدم و با خودم فکر می کردم چقدر دلم می‌خواهد مثل آن‌ها دور، ناشناس و آزاد باشم.

بعد که آزاد شدم، تا وصل شدم به اینترنت و نگاه کردم ببینم برادران عزیر پس‌وردم را عوض کرده‌اند یا نه، رفتم سراغ نظرها... شوکه شدم. کسی برایم نوشته بود عمو به فاتحه‌خوانی تو نیازی ندارد... که چرا مثلن مسیرت را کج کرده‌ای... حالم خیلی بد شد. چطور کسی می‌توانست آن حالی را که من موقع نوشتن آن یادداشت داشتم نبیند و نفهمد؟ بدم آمد از خودم که چیزی نوشته‌ام که مخاطب حتا نفهمیده... که چنین دچار سوء برداشت شده است.

خواستم جوابی بنویسم. ننوشتم.

بارها فکر کردم چه کسی ممکن است آن نظر را نوشته باشد... آیا یکی از دخترعموها که رنجیده و فکر کرده منظورم از کج کردن راه نرفتن بر مزار عمو بوده؟

وای خدایا! من فقط می خواستم آن‌ها رضا را نبینند!

حالا کسی باز خاطره‌هایی را برایم شخم زده از یک کتاب. «سنگر و قمقمه‌های خالی»... روایتی که می‌گوید، اصلن در خاطرم نیست. گویا پدرم رفته و این کتاب را که نایاب بوده از عمویم برای من به امانت گرفته است و من آن کتاب را هرگز برنگردانده‌ام.

ذهنم را می‌کاوم. تنها چیزی که احتمال می‌دهم این است:

13- 14 ساله بودم. در سروش نوجوان کلاس‌های داستان‌نویسی فریدون عموزاده خلیلی برگزار می‌شد. آقای خلیلی فهرستی داده بود از باید بخوانیم‌ها... حتمن این کتاب هم جزوش بوده است. من کتاب را پیدا نکرده‌ام... بابا این کتاب را از عمو گرفته که گنجینه‌ی با ارزشی داشت.

خب اعتراف می‌کنم من الان هیچ چیز از کتاب سنگر و قمقمه‌های خالی یادم نیست. دوران پرشکوهی که من توانستم بسیاری از آثار مهم داستانی را بخوانم همان زمان بود، یعنی بیشتر از 18 سال قبل. سرنوشت کتاب هم یادم نیست. من این کتاب را در کتاب‌خانه‌ام نداشته‌ام... اصلن نمی‌دانم چه کرده‌ام...آیا همان زمان آن را به کسی دیگری قرض دادم؟ نمی‌دانم.

حالا این غریبه‌ی آشنا، که حتمن کسی است بیش‌تر از شاگرد خوش‌نویسی عمویم، (وگرنه دلیلی نداشت بداند عمویم کتاب را به برادرزاده‌اش داده)، مرا متهم می‌کند به چیزهایی بیش‌تر از پس ندادن کتاب. داستان مزار عمو، فاتحه، عوض کردن مسیر، عکسی که من خواسته بودم از عمویم (و خیلی‌ها لابد یادشان هست که تا آخرین روزهای قبل از آن سفر شوم، قبل از این‌که عکس قاب شده به من برسد، روی در یخچال چسبانده بودم و قاب فرستاده شده هم‌چنان روی شومینه‌ی خانه‌ی پدری است)، داستان فامیل بد، خیانت در امانت و گله‌هایی که من اصلن نمی‌فهمم از کجا می‌آیند و ریشه می‌گیرند.

آن نویسنده‌ی گله‌مند، البته در تمام روایت خشم‌آلودش، سهمی برای من قرار نداده... اصل داستان چیست؟ چند روز قبل و چند روز بعد از آن سفر که نه، یک ساعت قبل و یک ساعت بعدش چه اتفاق‌هایی در زندگی من افتاده، در ذهن من نسبت به عمویم چه می‌گذشته، احساس من به این ماجراها چیست... من برای او یک متهمم که نمی‌دانم جرمم چیست.

آخرین تصویری که مرا وصل می‌کند به همه‌ی این‌اتفاق‌ها در ایران، برمی‌گردد به یک عروسی که درست یک هفته مانده به پروازم از ایران در شمال دعوت شده بودم.

من به آن سفر رفتم تا با فامیلم وداع کنم. می‌دانستم به احتمال زیاد، بیش‌ترشان را دیگر نخواهم دید. اما حاصل آن سفر چیزی نبود جر نگاه‌های سنگین عده‌ای که هنوز نمی‌دانم از چه و برای چه ناراحت بودند. در حالی که هانا را شیر می‌دادم از خودم می‌پرسیدم ماها واقعن با هم چه نسبتی داریم؟ این نگاه‌های سنگین برای چیست؟ و سعی کردم با به یاد آوردن آن نگاه‌ها رنج خداحافظی با وطن را هم برای خودم آسان‌تر کنم.

حالا در هزارتوی ذهنم می‌گردم دنبال کتاب سنگر و قمقمه‌های خالی... آن کتاب کجاست؟ آیا داستانی دارد درباره‌ی آدم‌ها تا توضیح بدهد داستان‌های دنیا را دانای کل روایت نمی‌کند، بیش‌تر‌شان روای‌های محدود به شخص دارند و متاسفانه زندگی یک رمان با روایت دانای کل نیست....

ارزش کلمات

نعیمه دوستدار — Tue, 17 Jan 2012 09:00:54 GMT

چه‌م است؟ هی رفرش کردن صفحه‌ها، بعد اسکرول کردن. سرسری خواندن بعضی نوشته‌ها. گوگل کردن همه چیز. خواندن لینک‌های بیهوده.

استرس داشتن. ساعت‌ها که می‌گذرند بدتر می‌شوم. اگر کار نکنم، بی‌پولم. هیچ‌ ساعتی از روز بی‌کار نیستم.‌آزاد نیستم.

نمی‌توانم تمرکز کنم. اگر مریض شوم، بی‌حوصله شوم، خسته شوم، نمی‌توانم به خودم مرخصی بدهم. ذهنم آف نمی‌شود. همین‌جور دارد صفحه‌‌ها را رفرش می‌کند. دارد گوگل می‌کند. دارد لایک می‌دهد. دارد می‌شمرد چند کلمه ننوشته؛ چند کلمه باید بنویسد.

چه‌م است؟

چند کلمه، چند هزار کلمه، چند میلیون کلمه من باید بنویسم در زندگی‌ام؟